Banjir, tanah runtuh dan cuaca ekstrem selalu dibincangkan selepas kerosakan berlaku. Pada persidangan Journey to Zero 2026, Gabenor Bank Negara Malaysia (BNM) Datuk Seri Abdul Rasheed Ghaffour mengutarakan soalan yang lebih sukar: bagaimana institusi kewangan membiayai daya tahan sebelum bencana berikutnya? Kenyataan BNM yang dilaporkan Bernama pada 30 September menjadikan persoalan itu inti perbincangan sektor kewangan.
Persidangan dua hari Jawatankuasa Bersama Mengenai Perubahan Iklim (JC3) tamat pada Selasa. Temanya ialah membina daya tahan iklim dan alam untuk rakyat serta perniagaan. Menurut BNM, lebih 800 peserta daripada institusi kewangan, kerajaan, perniagaan, pelabur dan akademia hadir. Jumlah kehadiran itu tidak dengan sendirinya membiayai satu projek, tetapi menunjukkan ramai pihak yang perlu terlibat apabila rancangan iklim hendak ditukar menjadi tindakan.
Abdul Rasheed mengingatkan bahawa perubahan iklim ialah kenyataan masa kini. Beliau menyebut keperluan membiayai daya tahan sebelum banjir besar, fenomena El Niño yang kuat atau tanah runtuh, dan meminta institusi kewangan memahami risiko berkaitan alam semula jadi dalam keputusan perniagaan. Ini memberi sudut yang berlainan daripada perbincangan tenaga bersih semata-mata. Selain mengurangkan pelepasan, negara perlu memikirkan bagaimana rumah, perniagaan dan infrastruktur menghadapi risiko yang sudah wujud.
Daripada rancangan kepada projek yang boleh dibiayai
BNM berkata persidangan membincangkan pertumbuhan lestari, pembiayaan peralihan tenaga, penyesuaian iklim, risiko alam, pasaran karbon dan kebolehlaksanaan projek untuk pelabur. Istilah itu kedengaran teknikal, tetapi persoalan asasnya mudah: adakah sebuah cadangan cukup jelas tentang kos, pelaksanaan, manfaat dan risiko untuk mendapat dana?
Salah satu saluran yang disebut ialah Climate Finance Innovation Lab. BNM menyatakan JC3 akan terus mengukuhkan himpunan projek iklim dan alam melalui platform ini, khususnya untuk membantu cadangan yang berada di pinggir kelayakan pembiayaan menjadi lebih sedia dibiayai. Itu bukan pengumuman bahawa semua cadangan kini menerima wang. Ia ialah usaha merapatkan jurang antara idea yang baik dan projek yang boleh dinilai oleh penyedia modal.
Mengapa jurang itu penting? Kesan projek ketahanan boleh mengambil masa untuk kelihatan, sedangkan perbelanjaan diperlukan lebih awal. Sebuah projek mungkin mengelakkan kerugian masa depan tanpa menghasilkan aliran tunai yang mudah diukur hari ini. Institusi yang mahu membiayainya memerlukan maklumat yang masuk akal tentang kos, hasil dan pihak yang bertanggungjawab. Persidangan tidak menyelesaikan semua masalah itu, tetapi meletakkannya secara terbuka dalam agenda kewangan.
Kepakaran dan bukti tempatan
Enam universiti Malaysia dinamakan dalam program kerjasama JC3: Monash University, Sunway University, Universiti Malaya, Universiti Malaysia Terengganu, Universiti Malaysia Sarawak dan Universiti Tenaga Nasional. Menurut BNM, tujuannya ialah penyelidikan gunaan, pembangunan bakat dan penyelesaian praktikal untuk cabaran iklim serta alam.
Gabungan itu berpotensi membantu sektor kewangan bertanya soalan yang lebih baik. Risiko banjir di satu lokasi tidak sama dengan risiko di lokasi lain; kesan kepada perniagaan juga berubah mengikut tapak dan operasi. Kajian tempatan boleh menyokong penilaian yang lebih tepat daripada andaian umum. Namun kenyataan yang ada belum memperincikan projek penyelidikan tertentu, pembiayaan setiap universiti atau tarikh hasilnya. Keberkesanan kerjasama perlu dilihat melalui kerja yang diterbitkan kemudian.
Peranan universiti juga membantu memisahkan tiga perkara yang sering dicampur dalam perbualan awam: mengenal pasti ancaman, mengukur pendedahan dan memilih tindakan. Mengetahui bahawa hujan ekstrem mungkin berlaku tidak sama dengan mengetahui premis atau jalan mana yang paling terdedah. Mengetahui kawasan terdedah pula belum menjawab berapa kos untuk mengurangkan kerosakan. Penyelidikan gunaan yang dijanjikan program JC3 boleh berguna jika ia menghasilkan kaedah dan data yang boleh digunakan oleh pembuat keputusan. Buat masa ini, itu masih matlamat program, bukan hasil yang telah dibuktikan.
Persidangan turut memperkenalkan Association of Sustainability Professionals, sebuah inisiatif industri yang dipupuk dan disokong Suruhanjaya Sekuriti Malaysia. BNM berkata persatuan itu dijangka dilancarkan sebelum akhir 2026 untuk mengiktiraf kompetensi profesional dan menaikkan standard kemahiran. Dalam bidang yang dipenuhi istilah besar, keupayaan orang yang menilai data, membuat pendedahan dan menyemak rancangan amat penting. Sekali lagi, pengumuman persatuan bukan bukti bahawa standard baharu sudah berkuat kuasa; ia langkah yang bakal diuji selepas pelancaran.
Persidangan turut mengadakan kelas pakar tentang keperluan pendedahan serta pembiayaan alam dan penyesuaian. Pendedahan yang baik sepatutnya membantu orang luar memahami risiko yang ditanggung institusi dan alasan di sebalik pilihannya. Namun laporan awam tentang risiko hanyalah satu langkah. Ia perlu dihubungkan dengan projek yang siap dilaksanakan, terutama apabila perbelanjaan awal bersaing dengan keperluan lain. Perbualan tentang pasaran karbon atau peralihan tenaga juga tidak boleh menggantikan perancangan setempat untuk banjir dan tanah runtuh yang disebut gabenor.
Apa yang patut diperhatikan selepas ini
Bagi pembaca, ukuran yang berguna bukan bilangan panel atau ucapan. Cari projek yang benar-benar mendapat pembiayaan, cara manfaatnya diukur, dan sama ada komuniti yang menanggung risiko menerima perlindungan lebih awal. Lihat juga sama ada institusi menerangkan risiko alam dalam keputusan mereka dengan bahasa dan data yang boleh disemak.
BNM menyebut keperluan menggerakkan modal, membina keupayaan pasaran dan memperkukuh daya tahan. Semua itu adalah arah, bukan keputusan muktamad. Tanpa butiran tentang projek, kos dan hasil, terlalu awal untuk mengatakan persidangan sudah menjadikan Malaysia lebih bersedia menghadapi banjir seterusnya. Tetapi persoalan yang dipilih tepat pada waktunya: jika wang hanya tiba selepas kerosakan, kita mungkin telah terlepas peluang yang paling penting untuk mengurangkan kesannya.
Langkah susulan yang wajar dipantau ialah sama ada Innovation Lab berjaya membawa cadangan daripada status hampir layak kepada pembiayaan sebenar, sama ada kerjasama enam universiti menghasilkan alat penilaian yang berguna, dan sama ada persatuan profesional yang diumumkan benar-benar dilancarkan pada waktunya. Setiap satu mempunyai ukuran berbeza; kejayaan satu tidak semestinya bermakna yang lain turut berjaya. Pembaca patut menuntut kemajuan yang boleh diterangkan dengan jelas, bukan sekadar slogan hijau. BNM belum mengumumkan hasil khusus bagi ketiga-tiga langkah ini.
Sources & further reading
Prepared with AI assistance from linked reporting. The cover is an AI-generated editorial illustration. Spotted something we should correct?